"İnsan ve Toplum", "Demokraside Yaşamak" ve "Tarih ve Sorumluluk" üzerine yöneltilen 33 soru mutlaka doğru cevaplanabilir. İlk defada olmasa da, istenildiği kadar tekrar edilebilen bir başka denemede.

Vatandaşlığa alınmanın şartları yeterince yüksek; isteyen herkes cebinde Alman pasaportunu taşıyamaz. Bir çok göçmen vatandaşlık testini bir engel olarak görüyor. Gerçekten de test, bir engel.

Çünkü sonuçta başka dairelere daha gidilmesini gerektiriyor. Vatandaşlık testlerini başka ülkelerin de yapıyor olması, bunun anlamlı olacağını gösteren bir argüman değil. Test daha çok, göçmen toplumundaki sorunların üstesinden gelinememesinin bir çaresizliğinden kaynaklanıyor.

Testin caydırıcı bir etkisinin olup olmadığı sorusunun cevabı da bir yıl sonra vatandaşlık istatistiklerine bir göz atıldığında belli olacak. Ama yeni vatandaşların gerçekten de "iyi vatandaş" olup olmadıkları sorusu cevaplanmayacak. "İyi vatandaşlığa" giden yol bu ülke ile özdeşleşmek üzerinden geçerek, böyle testler üzerinden değil.